Η ανάλυση DNA ενός άνδρα 4.500 ετών ξαναγράφει την ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου

Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature περιγράφεται η ανάλυση του DNA ενός ατόμου που θάφτηκε πριν 4.500 χρόνια στην Αίγυπτο. Πρόκειται για μία ασυνήθιστη ταφή  στις απαρχές της εποχής των πυραμίδων της Αιγύπτου. Ο άνδρας δεν μουμιοποιήθηκε, αλλά ετάφη μέσα σε ένα μεγάλο κεραμικό αγγείο (σε εμβρυακή στάση), το οποίο στη συνέχεια σφραγίστηκε μέσα σε ένα λαξευτό ταφικό θάλαμο. Καθώς το σώμα του βρέθηκε σε καλή κατάσταση, επιστήμονες κατάφεραν να εξάγουν και να αλληλουχίσουν το πλήρες γονιδίωμά του.

Μια ανακάλυψη που επιβεβαιώνει γενετικές συνδέσεις με τη Μέση Ανατολή

Όπως διαβάζουμε στο ZME Science, η ανακάλυψη αυτή έχει ιστορική και επιστημονική αξία, καθώς επιβεβαιώνει τις πολιτισμικές και γενετικές συνδέσεις της αρχαίας Αιγύπτου με τη Μεσοποταμία, την περιοχή που περιλαμβάνει σημερινές χώρες όπως το Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν. Είναι η πρώτη φορά που αποκτάμε πλήρη γενετική εικόνα ενός ανθρώπου που έζησε την περίοδο του Παλαιού Βασιλείου, όταν χτίζονταν οι πρώτες πυραμίδες.

Το DNA διασώθηκε χάρη στην κεραμική και την απουσία μουμιοποίησης

Παρά τις προκλήσεις που θέτει το καυτό και ξηρό κλίμα της Αιγύπτου (καταστρέφει το γενετικό υλικό), οι ερευνητές αποφάσισαν να επιχειρήσουν την εξαγωγή DNA. Σε παλαιότερες προσπάθειες, που ξεκινούν ήδη από τη δεκαετία του 1980, τα δείγματα ήταν συνήθως αλλοιωμένα ή μολυσμένα. Όμως αυτή η ταφή έγινε πριν την εποχή της μουμιοποίησης και το κεραμικό αγγείο λειτούργησε σαν φυσική κάψουλα.

Με τη χρήση ενός οδοντικού δείγματος, οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Crick και του Πανεπιστημίου John Moores του Λίβερπουλ κατάφεραν να αλληλουχίσουν το πλήρες γονιδίωμα του άνδρα. Η ανάλυση έδειξε ότι το 80% της καταγωγής του προερχόταν από βορειοαφρικανικούς πληθυσμούς, ενώ το υπόλοιπο 20% συνδεόταν με κοινότητες της Μεσοποταμίας. Η γενετική του ταυτότητα ενισχύει την άποψη ότι η αρχαία Αίγυπτος ήταν  σταυροδρόμι πολιτισμών.

Η φυσιολογία του σώματος υποδηλώνει χειρωνακτική εργασία

Οι επιστήμονες κατάφεραν να εξάγουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τον τρόπο ζωής του. Ήταν άνδρας μέσης ηλικίας, πιθανόν γύρω στα 60, με εμφανή σημάδια αρθρίτιδας και φθοράς στο σώμα. Η στάση του σώματος και η φθορά στα οστά του δείχνουν ότι περνούσε πολλές ώρες καθισμένος στο έδαφος, σκυμμένος προς τα εμπρός. Όλα αυτά υποδεικνύουν μια ζωή αφιερωμένη σε χειρωνακτική εργασία.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η φθορά στο δεξί του πόδι, χαρακτηριστική ανθρώπου που δούλευε με επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Αυτά τα στοιχεία, σε συνδυασμό με απεικονίσεις της εποχής, υποδεικνύουν ότι πιθανότατα ήταν αγγειοπλάστης — ένας τεχνίτης που δούλευε καθημερινά με τον πηλό, ίσως κατασκευάζοντας τα ίδια αγγεία στα οποία τελικά βρέθηκε θαμμένος…

Το εντυπωσιακό είναι πως, παρά την ταπεινή του προέλευση, θάφτηκε σε έναν επιβλητικό τάφο, που συνηθιζόταν για υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Αυτό γεννά ερωτήματα: μήπως ήταν εξαιρετικά καταξιωμένος στο επάγγελμά του; Μήπως είχε κάποια ειδική σχέση με σημαντικά πρόσωπα της εποχής; 

Αν και πρόκειται για μόνο ένα δείγμα, το γονιδίωμα αυτό ανοίγει νέες προοπτικές στην κατανόηση της καταγωγής και της κινητικότητας των πληθυσμών στην αρχαία Αίγυπτο. Οι επιστήμονες ελπίζουν πως η μελλοντική ανάλυση περισσότερων σκελετών θα επιτρέψει να χαρτογραφηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το πώς διαμορφώθηκε γενετικά ο αιγυπτιακός πολιτισμός.